True
Kinderen.TV - TV kijken via internet, de beste Kinder tv-programma's bij elkaar! Nederland.FM   Nederland.TV   Contact   Privacy & Cookies  

Adieu God? - Alle afleveringen
Adieu God?
Adieu God?: René Diekstra

Als kind ging psycholoog René Diekstra bijna dagelijks naar de katholieke kerk. Hij kreeg er een heel 'vrolijk, positief' godsbeeld mee. Op zijn elfde moest hij ineens mee naar een seminarie in Noord-Brabant, omdat zijn moeder hoopte dat haar zoon priester zou worden. Het pakte anders uit: Diekstra vond het vreselijk op deze school en werd depressief. Ook later in zijn leven kreeg Diekstra de nodige klappen te verwerken, onder meer toen hij als hoogleraar onder vuur kwam te liggen. Wederom worstelde hij met suïcidale gedachten, waar hij niet aan toe wilde geven vanwege het verdriet dat hij zijn geliefden zou aandoen. Ondanks die vele tegenslagen verloor René Diekstra nooit zijn interesse in religie. Sterker nog, hij maakte gedurende zijn leven een grote spirituele reis. Van Nederlands-hervormd, het humanisme, via het jodendom naar het boeddhisme en taoïsme. Het leerde hem dat ze iets gemeen hebben.



Adieu God?
Adieu God?: Henk Schiffmacher

's Lands beroemdste tatoeëerder, Henk Schiffmacher, heeft in zijn leven talloze religieuze tatoeages gezet en er ook meerdere op zijn eigen lichaam staan. Schiffmacher (68) groeide op in een groot katholiek slagersgezin in het protestantse Harderwijk. Als jongetje is hij misdienaar en vindt de 'buitenkant' van het geloof prachtig: het mysterieuze gregoriaans, de wierook, de heiligen en het kerkgebouw. Als de kerk in de zestiger jaren naar zijn zeggen 'raar begint te doen' en de Latijnse mis verdwijnt, haakt hij af. Nog altijd verdiept hij zich veel in religie en spiritualiteit, maar hij noemt zichzelf niet gelovig. 'Al kan er in het stervensuur nog van alles gebeuren. Het is voor mij een meevaller als God bestaat.' Angst voor de dood heeft hij niet.



Adieu God?
Adieu God?: Robbert Dijkgraaf

Natuurkundige Robbert Dijkgraaf groeide op zonder het geloof, maar ging natuurkunde studeren vanuit een behoefte aan houvast. Voor hem biedt wetenschap niet alleen houvast, maar ook troost. Hoe relatief onze kennis is, ervaarde Dijkgraaf toen zijn dochter Charlotte ernstig ziek ter wereld kwam. Besloten werd om haar niet te behandelen. Uiteindelijk werd Charlotte zonder behandeling op onverklaarbare wijze weer beter. Behoefte tot bidden voelde Dijkgraaf in de zwarte periode niet. Zijn schoonvader deed dat wel en ging zelfs op bedevaart. Dijkgraaf: 'Ik weet zeker dat hij het herstel van Charlotte ziet als ingrijpen van God. Maar de les die ik eruit heb geleerd is dat we ruimte moeten laten voor wat we niet begrijpen.'



Adieu God?
Adieu God?: Kars Veling en Wierd Duk

Tijs van den Brink gaat op zoek naar houvast en zingeving in coronatijd. Hij ontvangt oud-politicus en filosoof Kars Veling en Telegraaf-journalist Wierd Duk. Als gevolg van de coronamaatregelen kan voormalig ChristenUnie-leider Kars Veling zijn vrouw niet bezoeken. Zij is dementerend en zit in een verpleeghuis. In deze verdrietige situatie voelt hij zich gedragen door God, maar hij is ook bezorgd over de grote maatschappelijke gevolgen van de coronacrisis. Wierd Duk deed als journalist verslag vanuit het oorlogsgebied in Tsjetsjenië. Hij is dus wel wat gewend, maar toch ervaart hij de huidige situatie als angstiger. Hoe gaat hij om met die angst? En vindt hij nu nog iets van houvast in zijn religieuze opvoeding?



Adieu God?
Adieu God?: Corona-special

Tijs van den Brink in gesprek met cabaretier Freek de Jonge en psycholoog-theoloog Claartje Kruijff over zingeving en houvast in tijden van corona.



Adieu God?
Adieu God?: Stine Jensen en Gor Khatchikyan

Tijs van den Brink gaat op zoek naar houvast en zingeving in tijden van corona. Hij ontvangt filosoof Stine Jensen en spoedeisendehulparts Gor Khatchikyan. Als medicus heeft Gor Khatchikyan uiteraard een cruciaal beroep, maar volgens Stine Jensen roept de coronacrisis zoveel existentiële vragen op, dat we haar beroep als filosoof gerust ook cruciaal mogen noemen. Hoe moeten we bijvoorbeeld omgaan met de kwetsbaarheid en onzekerheid waarmee het coronavirus ons confronteert? Khatchikyan is gelovig en ervan overtuigd dat de dood niet het laatste woord heeft. De afgelopen weken zag hij dagelijks coronapatiënten in doodsnood voor zich. Brengt dat scheurtjes in zijn overtuiging? En is er ook houvast, als je niet gelooft in een leven na de dood?



Adieu God?
Adieu God?: Aart Staartjes

Aart Staartjes begon zijn lange televisiecarrière met het vertellen van door Karel Eykman voor kinderen bewerkte Bijbelverhalen in Woord voor Woord. Die verhalen kreeg hij echter zelf als kind niet mee. Naarmate de Tweede Wereldoorlog steeds meer impact had op het gezin Staartjes werd zijn moeder steeds geloviger en werd hij naar de zondagsschool in Schellingwoude gestuurd. Daar had hij geen idee waar men het over had. 'Weiland kende ik wel, maar ik had geen flauw idee wat Heiland kon betekenen.' Zijn vader had nooit iets met het geloof opgehad, maar een paar jaar voor zijn dood liet hij zich dopen en werd hij zeer gelovig, een keuze waar Aart de nodige moeite mee had.



Adieu God?
Adieu God?: Trijntje Oosterhuis

Met het ouder worden voelt zangeres Trijntje Oosterhuis steeds meer spirituele verwantschap met haar vader, dichter en uitgetreden priester Huub Oosterhuis. Als kind ging ze elke zondag met haar vader mee naar 'zijn' kerkgemeenschap in Amsterdam. Recent maakte ze een album met daarop 24 liedjes van haar vader. Daarvoor verdiepte ze zich grondig in zijn liedteksten. Ze noemt zichzelf niet gelovig in de klassieke zin. God en Jezus zeggen haar weinig. Trijntje benadrukt hoe belangrijk ze het vindt dat je mag zijn zoals je bent, met al je onvolkomenheden. 'Je moet je veilig kunnen voelen bij wie je zelf bent. Ik persoonlijk heb God daar niet bij nodig.'



Adieu God?
Adieu God?: Wierd Duk

De vader van Wierd Duk was dominee, maar zelf gelooft de veelbesproken Telegraaf-journalist al sinds zijn tiende niet meer. Toch neemt hij het vaak op voor christenen. De reden? Het christendom ligt onder vuur. Nu nog vooral in het Midden-Oosten en Afrika, maar als we niet oppassen ook hier. Duk beschouwt zichzelf als cultuurchristen. Toen zijn ouders overleden, realiseerde hij zich weer hoe belangrijk het christendom voor hem is, maar de houding van christenen ten opzichte van vluchtelingen en moslims stoort hem. Vooral de laatste jaren is Duk positiever gaan schrijven over het christendom, erkent hij. Dat roept de vraag op of hij het christendom niet vooral gebruikt om de islam te bestrijden. Duk vindt zelf van niet. 'Er zijn te weinig mensen die de moed hebben om te benoemen waar we vandaan komen. Daarom moet ik het doen.'



Adieu God?
Adieu God?: Ans Markus

Overal in het atelier van kunstenares Ans Markus hangen en staan beelden van Jezus aan het kruis. Gekocht, gevonden of zelf gemaakt. Die laatste pik je er zo tussenuit: Christus, gewikkeld in windsels. De windsels waarmee Ans Markus zo bekend is geworden. Ze vertelt aan Tijs van den Brink dat ze zich verbonden voelt met Jezus. Ook al waren haar ouders nauwelijks gelovig, Ans ging als kind wel naar de zondagsschool. Vol enthousiasme, want ze wilde alles weten van de verhalen uit de Bijbel. De belangstelling voor religie bleef haar hele leven. 'Er zit bij mij een klein bodempje geloof. Maar ik kan het nog geen handen en voeten geven.'



Adieu God?
Adieu God?: Mart Smeets

Als jongen kreeg sportjournalist en schrijver Mart Smeets van zijn atheïstische ouders een Bijbel. Dat hoorde bij de opvoeding. Je ging naar dansles, je kreeg je eerste blazer met een das en je kreeg een Bijbel. Met een papiertje eromheen en een speech van mijn vader: 'We weten dat je deze teksten voor jezelf geen waarde geeft, maar ze hebben waarde voor de mensheid.' God bestaat niet, weet Mart Smeets voor zichzelf. Toch hebben christelijke normen en waarden wel een plek in zijn leven. Even stilzijn voor het eten in gezelschap noemt hij bijvoorbeeld 'een must'. De nestor van de sportjournalistiek bekent ook aan Tijs van den Brink dat hij bij de laatste verkiezingen op de ChristenUnie heeft gestemd. Verder gaat het gesprek onder meer over de zin van het leven en de dood. Voor dat laatste is hij niet bang. 'Ik heb er veel over nagedacht. Ik heb in situaties gelegen dat de storm wel heel heftig werd, zone rood. We komen op de wereld, dan zijn we niet bang. En we gaan van de wereld af, en dan hoef je ook niet bang te zijn. Je laat iets na, je was hier, einde.'



Adieu God?
Adieu God?: Carolina Dijkhuizen

Carolina Dijkhuizen, geboren in Colombia, wordt als ze zes maanden oud is geadopteerd en groeit op in een christelijk gezin in het Groningse Veendam. Het geloof is haar met de paplepel ingegeven en ze vindt de verhalen op zondagsschool fantastisch. Later verandert haar beleving van het geloof. Het keerpunt vormt haar eerste platencontract als ze zestien jaar is. Ze gaat optreden in discotheken en dat geeft scheve gezichten in de kerk. Het is 'zondig'. Maar optreden en zingen, dat is wat ze écht wil doen. Haar ouders blijven haar daarin steunen. Al komt ze niet meer in de kerk van haar jeugd, ze antwoordt toch volmondig 'ja' als Tijs aan haar vraagt of ze denkt dat God bestaat. Als voorbeeld haalt ze de periode aan dat haar moeder ernstig ziek was. 'Het voelde alsof we gedragen werden, in hoe ondraaglijk het af en toe ook was. Ik heb toen als een gek gebeden.'



Adieu God?
Adieu God?: Theo Maassen

In het katholieke, Brabantse dorpje Zijtaart, waar Theo Maasen opgroeide, was hij de enige van zijn vriendjes die niet katholiek was. Maar op zondag ging hij regelmatig gewoon mee naar de kerk en dan ook de hostie halen. Voor de populaire cabaretier, die bekend staat om zijn harde humor en maatschappijkritiek, is religie een geregeld terugkerend thema in zijn shows. Hij brengt zelf het liefst een 'ode aan de twijfel': 'Ik vind het bijna niet te bevatten dat mensen niet twijfelen, of zich helemaal senang voelen bij één religieuze gemeenschap.' Sommige van zijn grappen over het geloof riepen heftige reacties op bij het publiek, vooral de beruchte scène waarin hij praat tegen een Christusbeeld. Maar zulke grappen moeten kunnen, meent Maassen. De jongere broer van Theo Maassen stierf toen hij zestien was aan de gevolgen van kanker. Theo was toen negentien. Het is een van de onderwerpen die Tijs van den Brink aansnijdt tijdens het gesprek.



Adieu God?
Adieu God?: Bram Tankink

Bram Tankink blonk tijdens zijn loopbaan als profwielrenner vooral uit als knecht. Hij legt uit hoe dat zit. Tankink kreeg een katholieke opvoeding, maar stopte als puber met geloven. Hij kon de dingen die de pastoor tijdens de mis zei - zoals 'de Heer heeft met alles een doel' - niet rijmen met de situatie thuis. Daar zorgde zijn moeder bijna 24 uur per dag voor zijn zwaar spastische zusje. Om het gezin te ontvluchten ging Tankink fietsen. Steeds verder, steeds harder. Hij genoot van de belangstelling die het wielrennen hem opleverden. 'Nu kon ik laten zien dat ik er was. Want thuis kreeg ik weinig aandacht.' Die behoefte om gezien te worden, bleek diep te zitten. Dat werd duidelijk toen een therapeut de vraag stelde: 'Mocht je er zijn als kind, Bram?' Hoewel het lastig voor hem blijft, kan hij eindelijk zeggen: 'Ik geloof nu wel dat ik er mag zijn.'



Adieu God?
Adieu God?: Sigrid Kaag

Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag is te gast. Als enige D66-minister legde ze bij haar aantreden de eed af. Als kind van katholieke ouders was ze bang dat ze een roeping zou krijgen en non zou moeten worden. Een makkelijke jeugd had ze bepaald niet, want toen haar moeder ernstig ziek werd en haar vader zwaar overspannen, belandde ze in een pleeggezin. Ze leerde ervan om tegenslagen te incasseren, een ervaring die haar hielp in haar loopbaan als diplomaat. Het hoogtepunt in die carrière is de loodzware klus als leider van de VN-missie voor de vernietiging van chemische wapens in Syrië. Ze slaagt met vlag en wimpel en krijgt een persoonlijke bedankbrief van Barack Obama. Kaag beschouwt zichzelf nog steeds als katholiek, al gaat ze zelden naar de kerk. Een rozenkrans draagt ze nog altijd bij zich en de normen en waarden die ze meekreeg van haar ouders zijn nog steeds belangrijk voor haar.



Adieu God?
Adieu God?: Gerri Eickhof

Toen Gerri Eickhof een jaar of veertien was, sloeg hij het Jezusbeeld van zijn oma aan gruzelementen. Die beeldenstorm markeerde het einde van zijn geloof in God en de katholieke kerk. Eickhof, tegenwoordig verslaggever bij het NOS Journaal, besloot zich voortaan op de mens te concentreren en koos na zijn middelbare school voor een studie antropologie. Gerri Eickhof werd geboren in Amsterdam-Noord in een streng katholiek arbeidersmilieu. Omdat hij een zevenmaandskindje was en veel te weinig woog, werd ervoor gevreesd dat hij de avond van zijn eerste dag niet zou halen. De familie vond het niet nodig een huisarts te roepen, belangrijker was dat de pastoor gewaarschuwd werd: Gerri's erfzonde moest in de doop worden weggewassen, want anders zou hij niet in de hemel kunnen komen. Na deze valse start volgde een hobbelige jeugd. Gerri Eickhof groeide op zonder vader, hij woonde met zijn ongehuwde moeder bij opa en oma in huis, en omdat hij in de buurt het enige kind met een kleurtje was, werd hij dagelijks uitgescholden en gepest. Daardoor is Eickhof naar eigen zeggen wantrouwend van aard geworden. Eigenlijk vindt hij dat je als mens het beste niet geboren kunt worden: dan kan niemand het voor je verprutsen.



Adieu God?
Adieu God?: Kees Tol

Bijna iedereen in Volendam is nog katholiek en de kerk speelt er nog steeds een belangrijke rol. Maar hoe Volendams presentator Kees Tol zich ook voelt, katholiek wil hij niet meer zijn. Vanwege de opvattingen van het Vaticaan over homoseksualiteit liet hij zich uitschrijven. Toch is hij soms ook wel jaloers op vrienden die nog wel geloven. Bijvoorbeeld na de nieuwjaarsbrand in café De Hemel, waarbij veertien jongeren omkwamen. 'In die tijd zaten de Volendamse kerken vol. Mensen vonden daar troost.' Tol lag zelf drie weken met brandwonden aan zijn benen in het ziekenhuis. Daar verscheen een pastoor aan zijn bed. 'Ik wilde dat niet. Ik had behoefte aan een goed gesprek, niet aan christelijke teksten', zegt Tol. Mocht hij na zijn dood de Paus tegenkomen in de hemel, ook al gelooft hij niet in het bestaan ervan, dan weet Tol al wat hij gaat zeggen: 'Dat ik het niet met hem eens ben'. En stel dat de Paus dan zijn excuses aanbiedt? Tol: 'Dan drinken we er een borrel op!'



Adieu God?
Adieu God?: Bram Tankink

Bram Tankink blonk tijdens zijn loopbaan als profwielrenner vooral uit als knecht. Hij legt uit hoe dat zit. Tankink kreeg een katholieke opvoeding, maar stopte als puber met geloven. Hij kon de dingen die de pastoor zei tijdens de mis, zoals 'de Heer heeft met alles een doel', niet rijmen met de situatie thuis. Daar zorgde zijn moeder bijna 24 uur per dag voor zijn zwaar spastische zusje. Om het gezin te ontvluchten ging Tankink fietsen. Steeds verder, steeds harder. Hij genoot van de belangstelling die het wielrennen hem opleverde. 'Nu kon ik laten zien dat ik er was, want thuis kreeg ik weinig aandacht.' Die behoefte om gezien te worden bleek diep te zitten. Dat werd duidelijk toen een therapeut de vraag stelde: 'Mocht je er zijn als kind, Bram?' Hoewel het lastig voor hem blijft kan hij eindelijk zeggen: 'Ik geloof nu wel dat ik er mag zijn.'



Adieu God?
Adieu God?: Herman Finkers

Herman Finkers staat te boek als overtuigd katholiek. 'Sinds je naar de kleuterschool gaat bij de zusters, praat je de hele dag over de hemel en Onze Lieve Heer', schreef zijn vader bij een foto van kleine Herman. Die zat als jongen liever in de kerk dan dat hij ging voetballen met vriendjes en genoot van zijn rol als misdienaar. De vraag of God bestaat vindt Finkers onzinnig, twijfel daarover heeft hij niet. Maar als er iets is dat hem toch doet twijfelen, is het de katholieke kerk. 'De kerk doet ontzettend haar best om mij van mijn geloof af te helpen. Het misbruik op grote schaal is verbijsterend. En wat de kerk leert over scheidingen, homoseksualiteit of seks voor het huwelijk heeft niks met religie te maken.' Pasen blijft voor Finkers de belangrijkste feestdag van het jaar. 'De overwinning op de dood. De wereld bestaat uit mooi en lelijk, slecht en goed, maar goed en mooi winnen het uiteindelijk. Het is de bevestiging dat het allemaal goed komt.'



Adieu God?
Adieu God?: Hans Sibbel

In de theaterprogramma's van cabaretier Hans Sibbel (artiestennaam: Lebbis) zijn gelovigen een populair doelwit. Religie roept bij hem grote weerstand op. Sterker nog, zijn aversie tegen religie wordt de laatste jaren alleen maar sterker. Met Tijs van den Brink gaat hij in gesprek over de oorsprong van die aversie. Misstanden als het kindermisbruik in de katholieke kerk beschouwt Sibbel niet als uitwassen, maar als logisch uitvloeisel van wat geloof doet met mensen. Sibbel groeide op in een ruimdenkend katholiek gezin, maar geloofde zelf nooit echt in God. Wel hield hij een sterk gevoel voor moraal aan zijn opvoeding over. Vijf jaar geleden kreeg Sibbel een levensbedreigende auto-immuunziekte. De ervaringen uit die periode hebben een diepe en blijvende indruk op hem gemaakt. 'Je gunt het niemand, maar het levert een diepe dankbaarheid op.'



Adieu God?
Adieu God?: Heleen Mees

Econoom Heleen Mees, katholiek opgevoed, heeft weinig op met de figuur van Maria. Terugkijkend stelt ze vast dat de verering van de Heilige Maagd voor een verwrongen beeld van vrouwelijke seksualiteit heeft gezorgd: een vrouw die met te veel mannen naar bed gaat, is niet zuiver maar zondig. Heleen Mees noemt dit een vorm van indoctrinatie, die ze moeilijk heeft kunnen afschudden. In 2013 raakte Heleen Mees in opspraak. Ze werd in New York gearresteerd op verdenking van het lastigvallen van haar ex-geliefde, bankier Willem Buiter. Haar leven lag daardoor in gruzelementen. Het katholicisme heeft ze achter zich gelaten. Je bezig kunnen houden met zingeving is volgens Mees een vorm van luxe, omdat veel mensen vooral bezig zijn met overleven. De kracht om haar problemen te overwinnen haalt ze vooral uit zichzelf. Die kracht heeft ze nodig, want de juridische perikelen rondom de kwestie Buiter zijn vaak stressvol.



Adieu God?
Adieu God?: Esther Gerritsen

Schrijfster en columnist Esther Gerritsen werd bekend als schrijfster van het Boekenweekgeschenk van 2016, Broer. Op dit moment schrijft ze een roman waarin het geloof een grote rol speelt. Het schrijven is voor haar een manier om te onderzoeken wat het geloof voor haarzelf zou kunnen betekenen. Ze nam al jong afstand van haar katholieke opvoeding. Toen haar broer jong stierf, was ze boos op iedereen die ook maar hintte op religieuze troost. In de loop der jaren ontwikkelde zich echter wel een fascinatie voor het christendom. Een personage verzon een 'kleine miezerige God' in de gelijknamige roman. Als ze in de auto meezong met oude country was ze een paar minuten gelovig. En ze deed ooit een brief in de brievenbus die geadresseerd was aan haar bekenden in de hemel. Ze is nu op een punt gekomen dat ze vindt dat ze aan zichzelf toe moet geven dat ze in God gelooft.



Adieu God?
Adieu God?: Sigrid Kaag

Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag is te gast. Als enige D66-minister legde ze bij haar aantreden de eed af. Als kind van katholieke ouders was ze bang dat ze een roeping zou krijgen en non zou moeten worden. Een makkelijke jeugd had ze bepaald niet, want toen haar moeder ernstig ziek werd en haar vader zwaar overspannen, belandde ze in een pleeggezin. Ze leerde ervan om tegenslagen te incasseren, een ervaring die haar hielp in haar loopbaan als diplomaat. Het hoogtepunt in die carrière is de loodzware klus als leider van de VN-missie voor de vernietiging van chemische wapens in Syrië. Ze slaagt met vlag en wimpel en krijgt een persoonlijke bedankbrief van Barack Obama. Kaag beschouwt zichzelf nog steeds als katholiek, al gaat ze zelden naar de kerk. Een rozenkrans draagt ze nog altijd bij zich en de normen en waarden die ze meekreeg van haar ouders zijn nog steeds belangrijk voor haar.



Adieu God?
Adieu God?: Gerri Eickhof

Toen Gerri Eickhof een jaar of veertien was, sloeg hij het Jezusbeeld van zijn oma aan gruzelementen. Die beeldenstorm markeerde het einde van zijn geloof in God en de katholieke kerk. Eickhof, tegenwoordig verslaggever bij het NOS Journaal, besloot zich voortaan op de mens te concentreren en koos na zijn middelbare school voor een studie antropologie. Gerri Eickhof werd geboren in Amsterdam Noord in een streng katholiek arbeidersmilieu. Omdat hij een zevenmaandskindje was en veel te weinig woog, werd ervoor gevreesd dat hij de avond van zijn eerste dag niet zou halen. De familie vond het niet nodig een huisarts te roepen, belangrijker was dat de pastoor gewaarschuwd werd: Gerri’s erfzonde moest in de doop worden weggewassen, want anders zou hij niet in de hemel kunnen komen. Na deze valse start volgde een hobbelige jeugd. Gerri Eickhof groeide op zonder vader - hij woonde met zijn ongehuwde moeder bij opa en oma in huis - en omdat hij in de buurt het enige kind met een kleurtje was, werd hij dagelijks uitgescholden en gepest. Daardoor is Eickhof naar eigen zeggen wantrouwend van aard geworden. Eigenlijk vindt hij dat je als mens het beste niet geboren kunt worden: dan kan niemand het voor je verprutsen.



Adieu God?
Adieu God?: Erik Scherder

De immer enthousiaste en energieke hersenwetenschapper Erik Scherder komt tot rust in de kerk. Toch komt hij er nauwelijks meer. Als kind was hij erg gelovig en bad hij op een haast dwangmatige manier. Nu bidt hij alleen nog als de nood hoog is. Voor zijn zieke dochter sloot hij een akkoord met God: 'Als het goed komt met haar, ga ik zondag weer naar de kerk'. Volgens Erik Scherder is geloven iets wat zich uitsluitend in de hersenen afspeelt. Ook de 'engelenervaring' van Tijs van den Brink kan hem niet overtuigen dat er 'meer' is. 'Ik denk niet dat God bestaat, maar ik hoop het wel', aldus Scherder.



Adieu God?
Adieu God?: Fidan Ekiz

Journalist en documentairemaker Fidan Ekiz heeft een islamitische achtergrond. Als dochter van Turkse gastarbeiders kreeg ze van huis uit een milde vorm van de islam mee, met mooie rituelen. Maar op de wekelijkse koranlessen ging het er heel anders aan toe. Er werd bij ieder foutje gedreigd met hel en verdoemenis en tijdens de ramadan sloeg een ingevlogen Turkse imam de kinderen met een liniaal. Toen Fidan Ekiz in haar studententijd voor het eerst 'straalbezopen' werd, was ze heel even bang dat Allah haar zou straffen. Tegenwoordig noemt ze zich geen moslim meer, maar de tweespalt is gebleven. Aan de ene kant neemt Ekiz het op voor de islam van haar ouders en kan ze nog altijd geraakt worden door het reciteren uit de koran bij een sterfgeval. Aan de andere kant moet ze niets hebben van de radicale invulling van het geloof en windt ze zich op over de sociale controle die jonge moslimmeiden in hun doen en laten beperkt. Fidan Ekiz: 'Ik vind dat er een nieuwe, verlichte koran moet komen. Misschien dat er dan iets zal veranderen'.



Adieu God?
Adieu God?: Peter Vandermeersch

'Het was meer dan een zwarte dag, de wereld stortte in.' Dat zegt Peter Vandermeersch, hoofdredacteur van NRC Handelsblad, over het auto-ongeluk in 1982 waarbij zijn jongere zus Katrien om het leven komt. Als hij ziet dat zijn zus, twintig jaar oud, ligt opgebaard met een rozenkrans tussen haar vingers, komt er een hevig gevoel van woede in hem op: het tafereel past totaal niet bij de manier waarop Katrien geleefd heeft. Vandermeersch is in die periode al weggedreven van het katholieke geloof uit zijn Vlaamse jeugd. Door de dood van Katrien beseft hij eens te meer dat je bij de dag moet leven: 'Feest, drink, vrij!' Maar ook: 'Wees ambitieus.' Want als hij iets heeft meegenomen van de Jezuïeten die hem vroeger lesgaven is het de gedachte dat je het allerbeste uit jezelf moet halen. Dat brengt een groot gevoel van verantwoordelijkheid met zich mee. En een neiging tot perfectionisme: het leven heeft voor Vandermeersch pas zin als je een steen hebt verlegd in de rivier. Peter Vandermeersch gelooft vooral in mensen. Daar heeft hij God en Jezus niet bij nodig. Toch is hij gevoelig voor de sfeer van religieuze samenkomsten en filosofeert hij graag over het hiernamaals. 'Als de hemel zou bestaan, hoop ik daar mijn zus terug te zien.'



Adieu God?
Adieu God?: Rosita Steenbeek

Als dertienjarig meisje kreeg schrijfster Rosita Steenbeek een hersenbloeding, waardoor ze maanden in een verduisterde kamer in het ziekenhuis lag. Na haar herstel raakte ze in een geloofscrisis: het idee van een Vader in de hemel had zijn vanzelfsprekendheid verloren. Steenbeek, afkomstig uit twee domineesfamilies, was opgevoed met het beeld van een liefdevolle God die naar je omziet en een bedoeling met je heeft. 'Ik vond het pijnlijk om daaraan te twijfelen, het voelde als verlies.' De vader van Rosita Steenbeek, een neerlandicus waar de schrijfster een zeer innige band mee had, reikte haar een ander, meer poëtisch godsbeeld aan. Kort na zijn overlijden brak Steenbeek haar rug en al haar ribben bij een auto-ongeluk. 'Het was alsof ik achter hem aan wilde gaan', zegt ze terugkijkend. Wederom ontsnapte ze op het nippertje aan de dood en volgde er een langdurige ziekenhuisopname. Dit keer in een korset. Ze voelde zich gedragen, meegevoerd naar een plek buiten de tijd. De dood is voor Rosita Steenbeek een reisgenoot geworden. Geen bedreiging, maar een aansporing om je talenten te gebruiken en anderen lief te hebben. Aan de hersenbloeding heeft ze een vorm van epilepsie overgehouden. Tijdens een aanval krijgt ze visioenen die haar aan de raadselachtigheid van het bestaan herinneren: 'Alsof er een luikje opengaat.'



Adieu God?
Adieu God?: Tommy Wieringa

'Ik zou graag een ijzeren atheïst zijn, maar het zit er niet in', zegt Tommy Wieringa. In zijn puberteit maakte de schrijver treinen kapot en leefde als een wolvenkind dat van God noch gebod wilde weten. Hij werd gered van de ondergang door een vrouw die zich opwierp als zijn pleegmoeder. Tommy Wieringa is naar eigen zeggen de meest gelovige ongelovige van Nederland. Want God mag wat hem betreft dan dood zijn, het christendom is dat niet. In het Nederlands Hervormde gezin waarin hij opgroeide werd er weinig aan het geloof gedaan. Wieringa leerde pas bidden toen hij op een katholieke jongensschool terechtkwam. Thuis las zijn esoterisch aangelegde moeder, die er vandoor ging toen hij een jaar of elf was, hem voor uit de kinderbijbel. Die oerverhalen uit zijn kindertijd zijn terug te vinden in zijn romans. Wieringa leeft vanuit de gedachte dat de wereld bezield is en dat alle vormen van leven een samenhangend geheel vormen. Als kind zocht hij troost bij een boom, als volwassene kan hij zich opwinden over mensen die hun kamerplanten bij het grofvuil zetten. 'Een trein kun je slopen, maar een ficus niet. Ik heb het idee dat dat leven verbonden is met het mijne.'



Adieu God?
Adieu God?: Dries van Agt

Oud-premier Dries van Agt (1931) plaatste tijdens zijn politieke loopbaan geen kanttekeningen bij zijn geloof. De katholieke ex-politicus had in die tijd wel iets anders aan zijn hoofd. Toen collega-minister Joop den Uyl hem eens vertelde dat hij na Auschwitz het christelijk geloof vaarwel had gezegd, was Van Agt dan ook niet van zijn stuk gebracht. Het mysterie Gods gaat ons verstand ver te boven, vond hij. Een gruwelijk feit als Auschwitz kon daarin niet beslissend zijn. Tegenwoordig is Dries van Agt een en al aarzeling en twijfel als het om geloofskwesties gaat. Dat heeft alles te maken met zijn favoriete hobby: de astronomie. Sinds Van Agt ervan doordrongen is dat er miljarden hemellichamen bestaan, vindt hij het onwaarschijnlijk dat God zich om dat ene planeetje aarde zou bekommeren. Om maar te zwijgen over de Zoon die Hij ons volgens de Bijbel heeft gestuurd. Toch wordt Dries van Agt nog altijd geraakt door de schoonheid van het katholieke geloof. Hij is regelmatig in de kerkbanken te vinden, al was het maar om de dienstdoende pastor niet voor een leeg godshuis te laten preken. Van Agt: 'Als ik afscheid zou nemen van het geloof, zou ik te veel verliezen.'